İçeriğe geç

Köy Kahvehaneleri ve Gerçek Siyaset

Köy kahvehaneleri ve Gerçek Siyaset

Köy Kahvehaneleri

Köy Kahvehaneleri, köy odaları ve okuma odaları. köylerde 1923’ten bu yana varlıklarını sürdüren sosyalleşme alanlarıdır. köy kahvehanelerinin sayıları, eskiden çok azdı. Bugünkü gibi işsizliğin aynası değil; duvarlarına askere çağrı listelerinin asıldığı, seçmen kütüklerinin askıya çıkarıldığı, dini konuların imamlardan öğrenildiği, dost meclislerinin, mahalli at yarışlarının ve av partilerinin konuşulduğu, horoz dövüşlerinin yapıldığı, siyasetin nabzının gümbürdeyerek attığı kültür, sosyalleşme ve iletişim merkezleriydi kahvehaneler.

Kahvehanelerin olmadığı köylerde ise, köy odaları vardı. Bu köy odaları, yabancı konuklar için otel gibi de kullanılırdı. Köy odaları, bazı köylerde ağaların, ağanın olmadığı köylerde ise, köy muhtarının yönetimindeydi. Bir de, okuma odaları vardı. Onlarda ise, şeyh ve mollaların etkileri görülürdü.

Köy Kahvehaneleri

Köy Kahvehaneleri ve köyde ilişkiler

Kahvehaneler eskiden, öncelikle büyük, merkezi köylerde bulunurdu. Merkez ilçeye yakın köylerde bir, iki kahvehane bulunabilirdi. Uzak dağ köylerinde ise, nüfusun azlığı ve ulaşımın zorluğu nedeniyle kahvehane bulunmazdı. Bu kahvehanelerde muhitin aile reisleri ve gençleri ayrı ayrı otururlardı. Büyüklerin yanında gençler oyun oynayamaz, sigara içmez, ayak ayak üzerine atmaz, tespih çekmez, laflara karışmazlardı. Herkes kendi akranı ile samimiyet içinde olurdu. İçecek olarak su, çay, kahve, ayran, gazoz ve nadiren de nargile bulunurdu. Okumuş, bilgili, kültürlü ve güngörmüş yaşlılara büyük itibar edilir, bunlar bir arada otururlardı. Kahvelerde radyo sürekli açık tutulur, Anadolu bölgelerinin yayın kapsamına alan komşu ülkelerin radyoları Arapça, Acemce ve Azerice dinlenir, Avrupa ülkelerinin Türkçe yayınları, Sovyet Rusyanın o ünlü Bizim Radyosu ile TRTnin ajans haberleri, adeta nefesler tutularak dinlenirdi.

Köy Kahvehaneleri

Kahvelere gazeteyi ara sıra memurlar getirirlerdi. Okuduktan sonra başkalarının okuması için orada bırakırlardı. Okur-yazar oranı düşük olduğu için gazeteyi pek az kişi, bazen de çevredekiler de bilgilensin diye yüksek sesle okurlardı. Gazeteler, basıldıktan ancak 2-3 gün sonra köylere ulaşır, bazen bir haftayı bulurdu. Konuşulan ülke meselelerinin önemli bir kısmı tartışılır; Kıbrısta, Yunanistanda, Bulgaristanda ve Rusyadaki Türklerin durumu da dillerden düşmeyen milli meseleler arasında yer alırdı; Halk ozanlarının yazdığı destanlar okunurdu; mahalli sanatçılar uzun hava ve türküler okurlardı. Başka partiden olana, kız yoktu.

Köy Kahvehaneleri

Ankaradaki siyasi otorite ile muhalefet partisinin hareketleri, radyo haberleri aracılığıyla dalga dalga Anadolu kahvehanelerine yayılırdı. Halk, Ankaradaki siyasi çekişmesi, kendi kavgası gibi benimserdi. Siyasi çekişmeler, köylüler arasında ayrılıklar yaşanmasına, köylerin bölünmesine, köylerdeki kahvehane sayılarının artmasına neden olurdu.

Köy Kahvehaneleri

                                            Cumhuriyet Halk Partililer (CHP) ile Demokrat Partililer (DP)

Çekişme, Cumhuriyet Halk Partililer (CHP) ile Demokrat Partililer (DP) arasında giderek tırmandı. Önce kahvehanelerini ayıran köylüler, siyasi hoşgörü ortamından uzaklaştılar; kahvehaneleri siyasi bir üs gibi kullanmaya başladılar. O dönemde, seçim çalışmaları ayrı kahvehanelerde, ayrı kollardan yürütülürdü. Farklı siyasi görüşe sahip kişiler, birbirlerinin yanında siyaset konuşmaktan kaçınırlardı. Babalar, karşı partiden olan aileye kızlarını gelin vermezlerdi. Köyde sevilen ve sayılan kişiler, siyasette önemli mihenk noktalarıydı. Onların siyasi eğilimleri ve yönlendirmeleri, köylüler üzerinde etkili olurdu.

Köy Kahvehaneleri

Derebeyinin Kahvesinde, İçme nahiyesindeki su başındaki kahvede ve diğer kahvehanelerde, her gün mevcut hükümetler düşürülür, yeni hükümetler kurulur, yeni atamalar yapılır, partili olmayan memurların sürgünleri çıkartılırdı. Bu muhabbetler kışın kahvehanenin yoğun sigara dumanı altında, yaz aylarında da kahvehanenin önündeki yaşlı çınar ağaçlarının altında ve temiz havada yapılırdı. köy kahvehanelerinde her zaman siyaset olmazdı. Kimi zaman mahalle dedikoduları da yapılırdı. Herkes mahallede ne olup bittiğini akranları arasında bildiğince ortaya koyar, bunu yakın çevresiyle burada paylaşırdı.

Köy Kahvehaneleri

Köy kahvehanelerinde siyasetten arta kalan zamanların büyükçe bir dilimi de çeşitli oyunlara ayrılırdı. En çok tavla, kağıt ve taş oynanırdı. köy odası ve okuma odası geleneği 1923-1973 yılları arasında geçen 50 yıllık dönemde Köy odalarının yönetimiAğanın, şeyhin ve mollaların hakimiyetinin olmadığı köylerde, yabancı konukları ağırlamak, konaklamalarını sağlamak, konukseverlik göstermek amacıyla köy odaları kurulmuştu. Köy odalarının yönetimi muhtar ve ihtiyar heyetinin yetkisindeydi. Köy öğretmeni ve köy imamının da bu odanın yönetiminde etkileri vardı. Ağalar ve şeyhler, köye gelen ziyaretçileri kendi konutlarında ağırladıkları için, ağa ve şeyhlerin bulunduğu köylerde, köy odalarına ihtiyaç duyulmamıştı.

İlk Yorumu Siz Yapın

    Bir cevap yazın

    E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir